Aktualności

Nagrody "Siła Korzeni" rozdane!

( tekst-Urząd Miasta  Zakopane)

Trzeci dzień Festiwalu „Inspirowane Górami” im. Ewy i Macieja Berbeków upłynął pod znakiem Dnia Niematerialnego Dziedzictwa, który świętowaliśmy wspólnie z naszym miastem partnerskim – słowackim Popradem. Był to również szczególny dzień, ponieważ poznaliśmy laureatów nagrody „Siła Korzeni”, przyznawanej osobom pielęgnującym i przekazującym kolejnym pokoleniom bogactwo naszego dziedzictwa, tradycji i kultury. Tegorocznymi laureatami zostali Małgorzata Karpiel, Katarzyna Cukier, Andrzej Skupień oraz Klemens Łukaszczyk.

Festiwal „Inspirowane Górami” im. Ewy i Macieja Berbeków, organizowany dla upamiętnienia nadania Zakopanemu praw miejskich, od lat przypomina o wyjątkowej tożsamości miasta i jego nierozerwalnych związkach z Tatrami. Tegoroczna, piętnasta edycja wydarzenia stała się również okazją do podkreślenia wspólnego dziedzictwa kulturowego społeczności zamieszkujących obie strony Tatr.

Jednym z najważniejszych momentów festiwalu jest ogłoszenie laureatów nagrody „Siła Korzeni”. Wyróżnienie stanowi wyraz uznania dla osób, które poprzez swoją codzienną działalność, twórczość, pracę społeczną i edukacyjną chronią regionalne tradycje oraz przekazują je następnym pokoleniom.

W tym roku nagrodzono cztery osoby, których działalność pokazuje, jak wiele różnych wymiarów może mieć troska o lokalną kulturę – od ochrony dziedzictwa literackiego, przez edukację regionalną i działalność społeczną, po muzykę, sztukę ludową i tradycyjne rzemiosło.

(Jedna z nagrodzonych osób jest Małgorzata Karpiel  zgłoszona przez Zarząd Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza. Gratulujemy!)

Małgorzata Karpiel – strażniczka pamięci o Janie Kasprowiczu

Małgorzata Karpiel, rodowita kościeliszczanka, etnolożka i kustoszka Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie, od niemal dwóch dekad z niezwykłym zaangażowaniem troszczy się o zachowanie dziedzictwa literackiego i artystycznego Zakopanego.

Kierując biurem Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, dba o działalność muzeum oraz Galerii Obrazów Władysława Jarockiego. Jest inicjatorką i organizatorką licznych wydarzeń kulturalnych, które przybliżają mieszkańcom i turystom historię, literaturę oraz sztukę.

Przez osiemnaście lat współtworzyła ponad osiemdziesiąt „Wieczorów na Harendzie” – spotkań poświęconych współczesnej literaturze i poezji. Angażuje się również w organizację wystaw, koncertów i sesji naukowych, a dzięki jej wytrwałości i umiejętności pozyskiwania środków możliwe jest rozwijanie działalności miejsc tak ważnych dla pamięci o historii Zakopanego.

Szczególne znaczenie miało jej zaangażowanie w obchody setnej rocznicy śmierci Jana Kasprowicza, które stały się okazją do przypomnienia dorobku poety i jego związków z Podhalem.(...)

(...) 

Dziedzictwo, które łączy pokolenia

Tegoroczni laureaci nagrody „Siła Korzeni” reprezentują różne środowiska i obszary działalności, ale łączy ich wspólna idea – przekonanie, że dziedzictwo kulturowe jest wartością, o którą należy troszczyć się każdego dnia.

Ich praca pokazuje, że ochrona tradycji nie ogranicza się do zachowywania pamiątek przeszłości. To również edukacja młodzieży, pielęgnowanie rodzinnych zwyczajów, działalność artystyczna, troska o miejsca pamięci i budowanie wspólnoty wokół wartości przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

Właśnie takim osobom dedykowana jest nagroda „Siła Korzeni” – ludziom, dzięki którym kultura Podhala nie tylko trwa, ale wciąż się rozwija, inspiruje i pozostaje ważną częścią współczesnego życia.

26 września Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza we współpracy z Warszawskim Oddziałem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza zorganizowało 242. Wieczór na Harendzie: „Przybyszewski powraca”.

Kasprowicza i Przybyszewskiego łączyły kujawskie korzenie, przyjaźń i literackie powinowactwo. Autor „Synów ziemi” był także jednym z najważniejszych promotorów twórczości Kasprowicza w Niemczech. Ich przyjaźń została tragicznie zerwana przez jego związek z Jadwigą Kasprowiczową. Po stu latach Meteor Młodej Polski powraca więc na Harendę. Jest ku temu szczególna okazja.

W roku 2025 zakończyła się publikacja obszernej, 11-tomowej krytycznej edycji „Dzieł literackich” Stanisława Przybyszewskiego, przygotowywanej przez ogólnopolski zespół badaczy pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z Uniwersytetu Jagiellońskiego w ramach ministerialnego grantu NPRH. Jest to pierwsze kompletne polskie wydanie utworów jednego z najważniejszych młodopolskich twórców, obejmujące jego poematy prozą, powieści, dramaty oraz utwory dotychczas niepublikowane. Edycja ukazała się w Wydawnictwie Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W ramach konferencji naukowej zorganizowanej w stulecie śmierci Kasprowicza w domu Poety odbędzie się spotkanie promujące to wydanie. W panelu wzięła udział prof. dr hab. Gabriela Matuszek-Stec (Uniwersytet Jagielloński) – redaktor naukowa edycji, kierownik projektu i autorka opracowań t. 1 („Proza poetycka. Pentalogia”), t. 2 („Dzieci szatana. Il regno doloroso”, oprac. G. Matuszek-Stec, K. Badowska) i t. 5 („Mocny człowiek”), oraz dr Lidia Kamińska (Uniwersytet Jagielloński) – członkini zespołu grantowego, autorka wstępów do t. 4 („Synowie ziemi”) i t. 5 („Mocny człowiek”). Spotkanie poprowadzi mgr Agnieszka Czyż, doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego zajmująca się literaturą XIX w.

GABRIELA MATUSZEK-STEC – literaturoznawczyni, eseistka, krytyczka i tłumaczka literatury niemieckiej, emerytowana profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się literaturą przełomu XIX i XX wieku, związkami polsko-niemieckimi oraz literaturą najnowszą. Autorka ponad 200 publikacji naukowych, w tym licznych prac poświęconych Stanisławowi Przybyszewskiemu. W latach 2022–2025 kierowała pracami nad jedenastotomową krytyczną edycją „Dzieł literackich” Przybyszewskiego, będąc jej redaktorką naukową. Zaangażowana w działalność Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, założycielka Studium Literacko-Artystycznego UJ. Odznaczona m.in. Medalem Komisji Edukacji Narodowej i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.

LIDIA KAMIŃSKA – Literaturoznawczyni, asystentka w Katedrze Historii Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka książki „Twórczość poetycka Kazimierza Przerwy-Tetmajera – próba monografii w ujęciu afektywnym” (WUJ, Kraków 2025). Członkini zespołu pracującego nad krytyczną edycją „Dzieł” Stanisława Przybyszewskiego, autorka wstępów do t. 4 („Synowie ziemi”) i t. 5 („Mocny człowiek”). Publikowała m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Ruchu Literackim” i „Wielogłosie”. Zajmuje się literaturą przełomu XIX i XX wieku, w szczególności twórczością Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Stanisława Przybyszewskiego oraz wątkami kobiecymi.

AGNIESZKA CZYŻ – doktorantka w dyscyplinie literaturoznawstwa w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończyła na UJ polonistykę-komparatystykę i sinologię. Zajmuje się literaturą XIX wieku.

Miejsce: Muzeum Jana Kasprowicza, ul. Harenda 12a, Zakopane
Transmisja online na Facebooku Muzeum:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100057162112349

kanale Kultura Podhala:

https://vimeo.com/event/6069079?fl=so&fe=fs

oraz Facebooku Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100079675301772

Wieczór towarzyszy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowanej w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie przez Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza.

Konferencja odbywa się pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Dofinansowano ze środków Urzędu Miasta Zakopane.

Sponsor: PEC Geotermia Podhalańska S.A.

243. Wieczór na Harendzie. Praca nad „Dziełami zebranymi” i „Listami zebranymi” Elizy Orzeszkowej.

Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Oddział Warszawski Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza były organizatorami 243. Wieczoru na Harendzie poświęconego pracy nad „Dziełami zebranymi” i „Listami zebranymi” Elizy Orzeszkowej.

Podczas spotkania goście Harendy mieli możliwość zajrzenia za kulisy projektu edycji „Dzieł zebranych” Elizy Orzeszkowej, realizowanego przez zespół badaczek i badaczy związanych m.in. z Instytutem Badań Literackich PAN, Uniwersytetem Warszawskim, Uniwersytetem Wrocławskim, Uniwersytetem Opolskim i Katolickim Uniwersytetem Lubelskim w ramach grantu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

Szczególną uwagę poświęcimy pracy nad powieściami Orzeszkowej, przede wszystkim „Panem Grabą” – zachowanym przekazom, podstawie wydania i decyzjom, przed którymi staje edytor. Pokażemy również wydane już tomy „Dzieł zebranych” i uchylimy rąbka tajemnicy dotyczącej ich przyszłej dostępności w przestrzeni cyfrowej.

Sięgnieto także do niezwykle bogatego Archiwum Elizy Orzeszkowej przechowywanego w Instytucie Badań Literackich PAN – zbioru dokumentów, nad którym przez lata pracował Edmund Jankowski i w którym wciąż znajdują się materiały czekające na opracowanie. Omawiano i korespondencję pisarki, w tym listów redaktorów warszawskich czasopism, oraz do śladów, jakie pozwalają spojrzeć na Orzeszkową nie tylko jako na pisarkę i uczestniczkę życia literackiego, lecz także jako człowieka – z jego relacjami, emocjami i codziennością.

W spotkaniu udział wzięli :

AGNIESZKA BĄBEL – dr, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN, historyk literatury, edytor. Uczestniczka projektów dotyczących m.in. literatury konfederacji barskiej, pism wszystkich Bolesława Prusa oraz „Dzieł zebranych” i „Listów zebranych” Elizy Orzeszkowej. Autorka książek „Muza z warząchwią. Uwagi o literaturze i kulinariach” oraz „Skandal, gafa, prowokacja. Obraz normy obyczajowej i jej naruszania w polskiej powieści drugiej połowy XIX wieku”. Sekretarz redakcji rocznika „Napis”. Obecnie pracuje nad edycją listów Marii Trębickiej i Felicjana Faleńskiego.

AGATA GRABOWSKA-KUNICZUK – dr, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie; historyk literatury, edytor tekstów dawnych. Uczestniczka prac nad „Literaturą konfederacji barskiej”, „Pismami wszystkimi” Bolesława Prusa oraz „Dziełami zebranymi” i „Listami zebranymi” Elizy Orzeszkowej. Zastępca redaktora naczelnego rocznika naukowego „Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej”. Jej zainteresowania obejmują twórczość Bolesława Prusa, biografistykę, literaturę dokumentu osobistego i edytorstwo naukowe.

JOANNA LEKAN-MRZEWKA – dr, historyk literatury, edytor, adiunkt w Katedrze Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski KUL. Zajmuje się polskim życiem literacko-kulturalnym drugiej połowy XIX wieku, epistolografią dziewiętnastowieczną oraz literaturą tego okresu w perspektywie edytorskiej. Bada również działalność lwowskiej fundacji wydawniczo-oświatowej „Macierz Polska”. Autorka monografii „Kresowiec z urodzenia – warszawiak z wyboru. Adam Pług w życiu literackim Warszawy drugiej połowy XIX wieku”.

Prowadzenie:

KAROL JAWORSKI – absolwent filologii polskiej na UKSW, współpracownik Instytutu Badań Literackich PAN. Od 2010 roku kurator literacki w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie, pomysłodawca i uczestnik licznych projektów literackich i naukowych. W latach 2010–2018 sekretarz redakcji i redaktor „Wieku XIX. Rocznika Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”. Od 2019 roku członek zespołu opracowującego „Dzieła zebrane” i „Listy zebrane” Elizy Orzeszkowej. Autor książki „Poetycka wyobraźnia dendrologiczna Jana Kasprowicza”.

Transmisja online na Facebooku Muzeum:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100057162112349

kanale Kultura Podhala:

https://vimeo.com/kulturapodhala

oraz Facebooku Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100079675301772

243. Wieczór na Harendzie towarzyszy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowanej w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie przez Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Oddział Warszawski Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza.

Konferencja odbywa się pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury, Burmistrza Zakopanego oraz Wicemarszałka Województwa Małopolskiego.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Dofinansowano ze środków Urzędu Miasta Zakopane. 

Sponsorzy:

PEC Geotermia Podhalańska S.A.

W programie Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?W stulecie śmierci Jana Kasprowicza” zaplanowano oprowadzanie konserwatorskie po kościele pw. św.Jana Apostoła i Ewangelisty na Harendzie.

Uczestnicy spotkania mogli się zapoznać ze stanem prac konserwatorskich polichromii, oraz ciekawymi zagadnieniami natury technicznej dotycznymi pracy konserwatorskiej w tym obiekcie. Spotkanie prowadziła Ewa Tymcik.

Drewniany Kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty na Harendzie został zbudowany w latach 1710–1720 w Zakrzowie koło Kalwarii Zebrzydowskiej, przeniesiony w 1947 roku do Zakopanego i posadowiony na działce Marii Kasprowiczowej. Otaczają go soboty (kryty krużganek obiegający budowlę). Wnętrze jest ozdobione jest malowidłami cechowymi, odnowionymi przez Władysława Jarockiego (zięcia Jana Kasprowicza). Obok kościoła znajduje się mauzoleum i budynek Jana Kasprowicza w którym mieści się muzeum poety. Jest to najstarszy kościół w Zakopanem. Świątynia znajduje się na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

Oddział Poznański Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza wystawił na 241. Wieczorze na Harendzie sztukę: „Śwat sie kóńczy! Dramat z życia ludu wielkopolskigó w pińciu odsłonach” („Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego”).

Spektakl był performatywną lekturą jednego z najciekawszych, a dziś wciąż zbyt rzadko obecnych na scenie dramatów Jana Kasprowicza. „Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego w pięciu odsłonach” miał swoją współczesną premierę 26 maja 2026 roku w Sali Teatralnej Collegium Maius Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Kasprowicz umieścił akcję dramatu około 1880 roku, na wielkopolskiej wsi, w którą z impetem wkraczają procesy nowoczesności. Ekspansja przemysłu na tradycyjnie rolnicze tereny splata się z polityką germanizacyjną państwa pruskiego, prowadząc do osłabienia więzi wspólnotowych, rozpadu relacji rodzinnych i sąsiedzkich oraz kryzysu wartości. Poeta pokazał te przemiany poprzez losy wyrazistych bohaterów – ludzi uwikłanych w konflikty, namiętności, interesy i wybory moralne.

Współczesna, performatywna lektura pozwoliła wydobyć z tekstu Kasprowicza jego teatralność i żywiołowość, a zarazem spojrzeć na dramat nie tylko jako dokument epoki, lecz także jako opowieść o człowieku konfrontowanym z gwałtowną zmianą świata i rozpadem znanego mu porządku.

Opieka reżyserska i naukowa: prof. Radosław Okulicz-Kozaryn, dr Rozalia Wojkiewicz, prof. Błażej Osowski.

Aktorzy: Michalina Żurek, Agnieszka Sytniewska, Maja Sobczak, Katarzyna Skórczewska, Maria Jeleniewska, Barbara Szewczyk, Aleksander Knobel, Mikołaj Stachowiak, Mikołaj Młynarczyk, Piotr Ciesielski, Tymoteusz Sobczyk, Alicja Kaczmarkiewicz, Jan Marchlewicz.

Opracowanie muzyczne: Kasper Binek

Wprowadzenie: Dominik Rystwej, Kamila Rochna

Spektakl wystawiono w Domu Plenerowy ASP na Harendzie w Zakopanem.

Wieczór towarzyszy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowanej w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie przez Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Konferencja odbywa się pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury.

Zadanie dofinansowane ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego

6 września Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza we współpracy z Warszawskim Oddziałem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza zorganizowało 242. Wieczór na Harendzie: „Przybyszewski powraca”.

Kasprowicza i Przybyszewskiego łączyły kujawskie korzenie, przyjaźń i literackie powinowactwo. Autor „Synów ziemi” był także jednym z najważniejszych promotorów twórczości Kasprowicza w Niemczech. Ich przyjaźń została tragicznie zerwana przez jego związek z Jadwigą Kasprowiczową. Po stu latach Meteor Młodej Polski powraca więc na Harendę. Jest ku temu szczególna okazja.

W roku 2025 zakończyła się publikacja obszernej, 11-tomowej krytycznej edycji „Dzieł literackich” Stanisława Przybyszewskiego, przygotowywanej przez ogólnopolski zespół badaczy pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z Uniwersytetu Jagiellońskiego w ramach ministerialnego grantu NPRH. Jest to pierwsze kompletne polskie wydanie utworów jednego z najważniejszych młodopolskich twórców, obejmujące jego poematy prozą, powieści, dramaty oraz utwory dotychczas niepublikowane. Edycja ukazała się w Wydawnictwie Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W ramach konferencji naukowej zorganizowanej w stulecie śmierci Kasprowicza w domu Poety odbędzie się spotkanie promujące to wydanie. W panelu wzięła udział prof. dr hab. Gabriela Matuszek-Stec (Uniwersytet Jagielloński) – redaktor naukowa edycji, kierownik projektu i autorka opracowań t. 1 („Proza poetycka. Pentalogia”), t. 2 („Dzieci szatana. Il regno doloroso”, oprac. G. Matuszek-Stec, K. Badowska) i t. 5 („Mocny człowiek”), oraz dr Lidia Kamińska (Uniwersytet Jagielloński) – członkini zespołu grantowego, autorka wstępów do t. 4 („Synowie ziemi”) i t. 5 („Mocny człowiek”). Spotkanie poprowadzi mgr Agnieszka Czyż, doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego zajmująca się literaturą XIX w.

GABRIELA MATUSZEK-STEC – literaturoznawczyni, eseistka, krytyczka i tłumaczka literatury niemieckiej, emerytowana profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się literaturą przełomu XIX i XX wieku, związkami polsko-niemieckimi oraz literaturą najnowszą. Autorka ponad 200 publikacji naukowych, w tym licznych prac poświęconych Stanisławowi Przybyszewskiemu. W latach 2022–2025 kierowała pracami nad jedenastotomową krytyczną edycją „Dzieł literackich” Przybyszewskiego, będąc jej redaktorką naukową. Zaangażowana w działalność Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, założycielka Studium Literacko-Artystycznego UJ. Odznaczona m.in. Medalem Komisji Edukacji Narodowej i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.

LIDIA KAMIŃSKA – Literaturoznawczyni, asystentka w Katedrze Historii Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka książki „Twórczość poetycka Kazimierza Przerwy-Tetmajera – próba monografii w ujęciu afektywnym” (WUJ, Kraków 2025). Członkini zespołu pracującego nad krytyczną edycją „Dzieł” Stanisława Przybyszewskiego, autorka wstępów do t. 4 („Synowie ziemi”) i t. 5 („Mocny człowiek”). Publikowała m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Ruchu Literackim” i „Wielogłosie”. Zajmuje się literaturą przełomu XIX i XX wieku, w szczególności twórczością Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Stanisława Przybyszewskiego oraz wątkami kobiecymi.

AGNIESZKA CZYŻ – doktorantka w dyscyplinie literaturoznawstwa w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończyła na UJ polonistykę-komparatystykę i sinologię. Zajmuje się literaturą XIX wieku.

Miejsce: Muzeum Jana Kasprowicza, ul. Harenda 12a, Zakopane
Transmisja online na Facebooku Muzeum:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100057162112349

kanale Kultura Podhala:

https://vimeo.com/event/6069079?fl=so&fe=fs

oraz Facebooku Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100079675301772

Wieczór towarzyszy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowanej w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie przez Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza.

Konferencja odbywa się pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Dofinansowano ze środków Urzędu Miasta Zakopane.

Sponsor: PEC Geotermia Podhalańska S.A.

240. Wieczór na Harendzie: „Czytanie Kasprowicza”

 Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza we współpracy z Warszawskim Oddziałem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza zorganizowało  w dniu 24 września 240. Wieczór na Harendzie: „Czytanie Kasprowicza”.

Śladem po Kasprowiczu pozostaje przede wszystkim jego poezja: wciąż czytana, interpretowana                            i odkrywana na nowo, zwłaszcza w kontekście jubileuszu stulecia śmierci Poety. „Śladem” jest także sama Harenda, o której Maria Kasprowiczowa pisała: „Harenda – Dom. Jest żywy jak samo życie” – dom otwarty, pozbawiony konwenansów i barier, w którym spotykają się ludzie różnych środowisk, a zasiane przez poetę „ziarno ludzkości” może wydawać kolejne owoce.

Tym wydarzeniem  symbolicznie rozpoczęto  konferencję rocznicową „Ślad po mnie czyż tu zostanie?” – od spotkania z jego wierszami, wspólnego czytania i pierwszych, spontanicznych komentarzy. Każdy uczestnik będzie mógł również wybrać wiersz, który chciałby przeczytać innym – taki, który z jakiegoś powodu jest mu bliski, który szczególnie zapamiętał albo który chciałby po prostu na nowo usłyszeć                  w gronie innych czytelników

Wieczór „Czytanie Kasprowicza” uświetni zespół Harni – Muzyka Karpat, który wykonał kilka utworów Jana Kasprowicza we własnych aranżacjach: „Rozmiłowała się ma dusza”, „Zasnuły się senne góry”, „Kierdele” oraz „Wiatr gnie sieroce smreki”.

Spotkanie poprowadził w Muzeum Jana Kasprowicza  prezes SPTJK Piotr Kyc.

Patronat medialny:

Biuletyn Polonistyczny

Kultura Podhala

[24tp.pl] Tygodnik Podhalański 

Plakat promujący konferencję autorstwa Karol Jaworski przedstawia kwiaty zerwane w dniu śmierci J. Kasprowicza 1 sierpnia 1926 i zasuszone. Obecnie eksponat wisi w salonie Muzeum.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Dofinansowano ze środków Urzędu Miasta Zakopane.

Senatorowie przez aklamację podjęli uchwałę w 100. rocznicę śmierci Jana Kasprowicza. W uchwale (inicjatywa grupy senatorów) Senat oddaje hołd wybitnemu poecie, dramatopisarzowi i tłumaczowi, jednemu z najwybitniejszych przedstawicieli literatury Młodej Polski, którego twórczość na trwałe wpisała się w kulturę narodową. „Senat Rzeczypospolitej Polskiej uważa za swój obowiązek przypominanie opinii publicznej postaci, które poprzez swoją działalność i twórczość kształtowały tożsamość narodową. Bez wątpienia zalicza się do nich Jan Kasprowicz” – czytamy w uchwale. Izba przypomina, że poeta urodził się w Szymborzu w ubogiej rodzinie oraz że pochodzenie i doświadczenia z rodzinnych stron znalazły odzwierciedlenie w jego utworach i ukształtowały jego wrażliwość społeczną. „Jan Kasprowicz był artystą głęboko zaangażowanym w sprawy społeczne i narodowe. W swojej twórczości podejmował refleksję nad losem człowieka, naturą, duchowością oraz przemianami zachodzącymi w społeczeństwie przełomu XIX i XX wieku. (…) Pozostawił po sobie bogaty dorobek literacki, który do dziś inspiruje kolejne pokolenia czytelników i twórców” – czytamy w uchwale.

Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza reprezentowali :Piotr Kyc Prezes Zarząd, prof. Radosław Okulicz - Kozaryn Oddział Poznański SPTJK , oraz Mecenas Grzegorz Russek – autor wniosku do Senatu RP.

Relacja z posiedzenia Senatu R.P. - uchwała od minuty 11.05... 

https://av8.senat.pl/11SEN631

Szanowni Państwo, 

Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza we współpracy z Warszawskim Oddziałem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza zapraszają na 240. Wieczór na Harendzie: „Czytanie Kasprowicza”.

„Ślad po mnie czyż tu zostanie?” – pytał Jan Kasprowicz w wierszu „Zasnuły się senne góry” z tomu „Księga ubogich”, wydanego w 1916 roku. Sto dziesięć lat później pytanie to powraca na Harendzie – w miejscu, które stało się ostatnią przystanią poety.

Śladem po Kasprowiczu pozostaje przede wszystkim jego poezja: wciąż czytana, interpretowana i odkrywana na nowo, zwłaszcza w kontekście jubileuszu stulecia śmierci Poety. „Śladem” jest także sama Harenda, o której Maria Kasprowiczowa pisała: „Harenda – Dom. Jest żywy jak samo życie” – dom otwarty, pozbawiony konwenansów i barier, w którym spotykają się ludzie różnych środowisk, a zasiane przez poetę „ziarno ludzkości” może wydawać kolejne owoce.

To właśnie tutaj, 24 września o godz. 18.00, symbolicznie rozpoczniemy konferencję rocznicową „Ślad po mnie czyż tu zostanie?” – od spotkania z jego wierszami, wspólnego czytania i pierwszych, spontanicznych komentarzy. Sięgniemy zarówno po utwory dobrze znane, jak i po te rzadziej dziś przywoływane. Każdy uczestnik będzie mógł również wybrać wiersz, który chciałby przeczytać innym – taki, który z jakiegoś powodu jest mu bliski, który szczególnie zapamiętał albo który chciałby po prostu na nowo usłyszeć w gronie innych czytelników

Wieczór „Czytanie Kasprowicza” uświetni zespół Harni – Muzyka Karpat, który wykona kilka utworów Jana Kasprowicza we własnych aranżacjach: „Rozmiłowała się ma dusza”, „Zasnuły się senne góry”, „Kierdele” oraz „Wiatr gnie sieroce smreki”.

Spotkanie poprowadzi prezes SPTJK Piotr Kyc.

PIOTR KYC – prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, od lat związany z działalnością na rzecz zachowania i popularyzowania dziedzictwa poety. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, nauczyciel i wieloletni dyrektor Szkoły Podstawowej nr 9 na Harendzie. Od lat 90. kieruje Stowarzyszeniem Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, które prowadzi Muzeum Jana Kasprowicza i organizuje działalność kulturalną na Harendzie. 

Data: 24 września 2026

Godzina: 18.00

Miejsce: Muzeum Jana Kasprowicza, ul. Harenda 12a, Zakopane

Wydarzenie otwierające ogólnopolską konferencję naukową „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowaną w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie.

Konferencja realizowana pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Dofinansowano ze środków Urzędu Miasta Zakopane.

Szanowni Państwo,

Oddział Poznański Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza zaprasza na 241. Wieczór na Harendzie: „Śwat sie kóńczy! Dramat z życia ludu wielkopolskigó w pińciu odsłonach” („Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego”).

Tym razem na Harendzie zobaczymy spektakl będący performatywną lekturą jednego z najciekawszych, a dziś wciąż zbyt rzadko obecnych na scenie dramatów Jana Kasprowicza. „Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego w pięciu odsłonach” miał swoją współczesną premierę 26 maja 2026 roku w Sali Teatralnej Collegium Maius Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Kasprowicz umieścił akcję dramatu około 1880 roku, na wielkopolskiej wsi, w którą z impetem wkraczają procesy nowoczesności. Ekspansja przemysłu na tradycyjnie rolnicze tereny splata się z polityką germanizacyjną państwa pruskiego, prowadząc do osłabienia więzi wspólnotowych, rozpadu relacji rodzinnych i sąsiedzkich oraz kryzysu wartości. Poeta pokazuje te przemiany poprzez losy wyrazistych bohaterów – ludzi uwikłanych w konflikty, namiętności, interesy i wybory moralne. Nie brak tu również humoru, a gwałtowność konfliktów i charakterystyka postaci przywodzą na myśl dramaty Szekspira.

Współczesna, performatywna lektura pozwala wydobyć z tekstu Kasprowicza jego teatralność i żywiołowość, a zarazem spojrzeć na dramat nie tylko jako dokument epoki, lecz także jako opowieść o człowieku konfrontowanym z gwałtowną zmianą świata i rozpadem znanego mu porządku.

Opieka reżyserska i naukowa: prof. Radosław Okulicz-Kozaryn, dr Rozalia Wojkiewicz, prof. Błażej Osowski.

Aktorzy: Michalina Żurek, Agnieszka Sytniewska, Maja Sobczak, Katarzyna Skórczewska, Maria Jeleniewska, Barbara Szewczyk, Aleksander Knobel, Mikołaj Stachowiak, Mikołaj Młynarczyk, Piotr Ciesielski, Tymoteusz Sobczyk, Alicja Kaczmarkiewicz, Jan Marchlewicz.

Opracowanie muzyczne: Kasper Binek

Wprowadzenie: Dominik Rystwej, Kamila Rochna

Data: 25 września 2026

Godzina: 19.00

Miejsce: Dom Plenerowy ASP, ul. Harenda 16, Zakopane

Wieczór towarzyszy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowanej w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie przez Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Konferencja odbywa się pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury.

Zadanie dofinansowane ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.

Szanowni Państwo, 
Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza we współpracy z Warszawskim Oddziałem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza zapraszają na 242. Wieczór na Harendzie: „Przybyszewski powraca”.

Kasprowicza i Przybyszewskiego łączyły kujawskie korzenie, przyjaźń i literackie powinowactwo. Autor „Synów ziemi” był także jednym z najważniejszych promotorów twórczości Kasprowicza w Niemczech. Ich przyjaźń została tragicznie zerwana przez jego związek z Jadwigą Kasprowiczową. Po stu latach Meteor Młodej Polski powraca więc na Harendę. Jest ku temu szczególna okazja.

W roku 2025 zakończyła się publikacja obszernej, 11-tomowej krytycznej edycji „Dzieł literackich” Stanisława Przybyszewskiego, przygotowywanej przez ogólnopolski zespół badaczy pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z Uniwersytetu Jagiellońskiego w ramach ministerialnego grantu NPRH. Jest to pierwsze kompletne polskie wydanie utworów jednego z najważniejszych młodopolskich twórców, obejmujące jego poematy prozą, powieści, dramaty oraz utwory dotychczas niepublikowane. Edycja ukazała się w Wydawnictwie Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W ramach konferencji naukowej zorganizowanej w stulecie śmierci Kasprowicza w domu Poety odbędzie się spotkanie promujące to wydanie. W panelu wezmą udział prof. dr hab. Gabriela Matuszek-Stec (Uniwersytet Jagielloński) – redaktor naukowa edycji, kierownik projektu i autorka opracowań t. 1 („Proza poetycka. Pentalogia”), t. 2 („Dzieci szatana. Il regno doloroso”, oprac. G. Matuszek-Stec, K. Badowska) i t. 5 („Mocny człowiek”), oraz dr Lidia Kamińska (Uniwersytet Jagielloński) – członkini zespołu grantowego, autorka wstępów do t. 4 („Synowie ziemi”) i t. 5 („Mocny człowiek”). Spotkanie poprowadzi mgr Agnieszka Czyż, doktorantka Uniwersytetu Jagiellońskiego zajmująca się literaturą XIX w.

GABRIELA MATUSZEK-STEC – literaturoznawczyni, eseistka, krytyczka i tłumaczka literatury niemieckiej, emerytowana profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się literaturą przełomu XIX i XX wieku, związkami polsko-niemieckimi oraz literaturą najnowszą. Autorka ponad 200 publikacji naukowych, w tym licznych prac poświęconych Stanisławowi Przybyszewskiemu. W latach 2022–2025 kierowała pracami nad jedenastotomową krytyczną edycją „Dzieł literackich” Przybyszewskiego, będąc jej redaktorką naukową. Zaangażowana w działalność Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, założycielka Studium Literacko-Artystycznego UJ. Odznaczona m.in. Medalem Komisji Edukacji Narodowej i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.

LIDIA KAMIŃSKA – Literaturoznawczyni, asystentka w Katedrze Historii Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka książki „Twórczość poetycka Kazimierza Przerwy-Tetmajera – próba monografii w ujęciu afektywnym” (WUJ, Kraków 2025). Członkini zespołu pracującego nad krytyczną edycją „Dzieł” Stanisława Przybyszewskiego, autorka wstępów do t. 4 („Synowie ziemi”) i t. 5 („Mocny człowiek”). Publikowała m.in. w „Pamiętniku Literackim”, „Ruchu Literackim” i „Wielogłosie”. Zajmuje się literaturą przełomu XIX i XX wieku, w szczególności twórczością Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Stanisława Przybyszewskiego oraz wątkami kobiecymi.

AGNIESZKA CZYŻ – doktorantka w dyscyplinie literaturoznawstwa w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończyła na UJ polonistykę-komparatystykę i sinologię. Zajmuje się literaturą XIX wieku.

Data: 26 września 2026

Godzina: 17.00

Miejsce: Muzeum Jana Kasprowicza, ul. Harenda 12a, Zakopane
Transmisja online na Facebooku Muzeum:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100057162112349

kanale Kultura Podhala:

https://vimeo.com/event/6069079?fl=so&fe=fs

oraz Facebooku Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100079675301772

Wieczór towarzyszy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowanej w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie przez Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Konferencja odbywa się pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Dofinansowano ze środków Urzędu Miasta Zakopane.

Szanowni Państwo,
Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Oddział Warszawski Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza zapraszają na 243. Wieczór na Harendzie poświęcony pracy nad „Dziełami zebranymi” i „Listami zebranymi” Elizy Orzeszkowej.

Jak wygląda od kuchni praca nad naukową edycją dzieł dziewiętnastowiecznej pisarki? Co właściwie robi edytor, kiedy ma przed sobą różne przekazy tekstu, nie zawsze kompletne źródła i setki dokumentów archiwalnych? Jak podejmuje decyzję, który tekst uznać za podstawę wydania? I czego można dowiedzieć się o pisarce, zaglądając nie tylko do jej utworów, lecz także do zachowanej korespondencji?

Podczas spotkania zajrzymy za kulisy projektu edycji „Dzieł zebranych” Elizy Orzeszkowej, realizowanego przez zespół badaczek i badaczy związanych m.in. z Instytutem Badań Literackich PAN, Uniwersytetem Warszawskim, Uniwersytetem Wrocławskim, Uniwersytetem Opolskim i Katolickim Uniwersytetem Lubelskim w ramach grantu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Porozmawiamy o założeniach projektu, jego dotychczasowych rezultatach oraz o tym, jak w ciągu ostatnich dekad zmieniało się edytorstwo naukowe literatury XIX wieku.

Szczególną uwagę poświęcimy pracy nad powieściami Orzeszkowej, przede wszystkim „Panem Grabą” – zachowanym przekazom, podstawie wydania i decyzjom, przed którymi staje edytor. Pokażemy również wydane już tomy „Dzieł zebranych” i uchylimy rąbka tajemnicy dotyczącej ich przyszłej dostępności w przestrzeni cyfrowej.

Sięgniemy także do niezwykle bogatego Archiwum Elizy Orzeszkowej przechowywanego w Instytucie Badań Literackich PAN – zbioru dokumentów, nad którym przez lata pracował Edmund Jankowski i w którym wciąż znajdują się materiały czekające na opracowanie. Zajrzymy do korespondencji pisarki, w tym listów redaktorów warszawskich czasopism, oraz do śladów, jakie pozwalają spojrzeć na Orzeszkową nie tylko jako na pisarkę i uczestniczkę życia literackiego, lecz także jako człowieka – z jego relacjami, emocjami i codziennością.

W spotkaniu udział wezmą:

AGNIESZKA BĄBEL – dr, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN, historyk literatury, edytor. Uczestniczka projektów dotyczących m.in. literatury konfederacji barskiej, pism wszystkich Bolesława Prusa oraz „Dzieł zebranych” i „Listów zebranych” Elizy Orzeszkowej. Autorka książek „Muza z warząchwią. Uwagi o literaturze i kulinariach” oraz „Skandal, gafa, prowokacja. Obraz normy obyczajowej i jej naruszania w polskiej powieści drugiej połowy XIX wieku”. Sekretarz redakcji rocznika „Napis”. Obecnie pracuje nad edycją listów Marii Trębickiej i Felicjana Faleńskiego.

AGATA GRABOWSKA-KUNICZUK – dr, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie; historyk literatury, edytor tekstów dawnych. Uczestniczka prac nad „Literaturą konfederacji barskiej”, „Pismami wszystkimi” Bolesława Prusa oraz „Dziełami zebranymi” i „Listami zebranymi” Elizy Orzeszkowej. Zastępca redaktora naczelnego rocznika naukowego „Napis. Pismo poświęcone literaturze okolicznościowej i użytkowej”. Jej zainteresowania obejmują twórczość Bolesława Prusa, biografistykę, literaturę dokumentu osobistego i edytorstwo naukowe.

JOANNA LEKAN-MRZEWKA – dr, historyk literatury, edytor, adiunkt w Katedrze Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski KUL. Zajmuje się polskim życiem literacko-kulturalnym drugiej połowy XIX wieku, epistolografią dziewiętnastowieczną oraz literaturą tego okresu w perspektywie edytorskiej. Bada również działalność lwowskiej fundacji wydawniczo-oświatowej „Macierz Polska”. Autorka monografii „Kresowiec z urodzenia – warszawiak z wyboru. Adam Pług w życiu literackim Warszawy drugiej połowy XIX wieku”.

Prowadzenie:

KAROL JAWORSKI – absolwent filologii polskiej na UKSW, współpracownik Instytutu Badań Literackich PAN. Od 2010 roku kurator literacki w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie, pomysłodawca i uczestnik licznych projektów literackich i naukowych. W latach 2010–2018 sekretarz redakcji i redaktor „Wieku XIX. Rocznika Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”. Od 2019 roku członek zespołu opracowującego „Dzieła zebrane” i „Listy zebrane” Elizy Orzeszkowej. Autor książki „Poetycka wyobraźnia dendrologiczna Jana Kasprowicza”.

???? 27 września 2026 r., godz. 17.30

???? Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie, Zakopane

Transmisja online na Facebooku Muzeum:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100057162112349

kanale Kultura Podhala:

https://vimeo.com/kulturapodhala

oraz Facebooku Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100079675301772

243. Wieczór na Harendzie towarzyszy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ślad po mnie czyż tu zostanie?”. W stulecie śmierci Jana Kasprowicza, organizowanej w dniach 24–27 września 2026 roku w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie przez Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza oraz Oddział Warszawski Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza.

Konferencja odbywa się pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Kultury, Burmistrza Zakopanego oraz Wicemarszałka Województwa Małopolskiego.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Dofinansowano ze środków Urzędu Miasta Zakopane. 

100.rocznica Śmierci Jana Kasprowicza – Wernisaż  Wystawy „ W domu i ogrodzie Jana Kasprowicza”.

12 września w Galerii Malarstwa Władysława Jarockiego  znajdującej się w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie odbył się wernisaż wystawy „W domu i ogrodzie Jana Kasprowicza”.  24 artystów zrzeszonych z Związku Polskich Artystów Okręg Zakopane zaprezentowało swoje prace  będące dialogiem z osobą i twórczością Jana Kasprowicza. Jest to kolejne wydarzenia zorganizowane                       w Zakopanem z okazji 100.rocznicy śmierci Jana Kasprowicza.

Katalog wystawy w opracowaniu Karola Szostaka dofinansowano ze środków Gminy Miasta Zakopane.

Zapraszamy na Harendę. Wystawa czynna do końca października.    

Związek Artystów Plastyków Okręg Zakopiański
oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza

zapraszają serdecznie

na wernisaż wystawy Artystów Związku Artystów Plastyków Okręg Zakopiański
pt. "Na Harendzie - w domu i ogrodzie Jana Kasprowicza" w stulecie śmierci Jana Kasprowicza

w dniu 12 września (sobota) o godz. 17.00 w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie.

Wystawie towarzyszy katalog prac dofinansowany ze środków Urzędu Miasto Zakopane.

1 sierpnia 1926 roku w Zakopanem zmarł Jan Kasprowicz, wybitny poeta, publicysta, wielki patriota. W dniu 100.rocznicy śmierci poety na Harendzie odbyły się uroczystości upamiętniające to wydarzenie.

Uroczystości rozpoczęto mszą świętą w XVIII wiecznym kościele pw. Świętego Jana Apostoła i Ewangelisty Jana Apostoła odprawioną w intencji Jana Kasprowicza, oraz byłych i obecnych członków Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza. Kazanie wygłosił wieloletni proboszcz ks. Senior Kazimierz Podsiadło. Obecni byli również księża: ks. Infułat Stanisław Olszówka, ks. Proboszcz Jerzy Adamczyk i pochodzący z parafii ks. Stanisław Budziak.

Następnie zebrani przeszli pod Mauzoleum poety, gdzie odprawiono modlitwę za zmarłych Jana i Marię Kasprowiczów, a instytucie, organizacje i osoby prywatne złożyły w krypcie wieńce i kwiaty. Między innymi złożono winiec od Prezydenta Rzeczypospolite Polskiej Karola Nawrockiego, Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, Gminy Poronin, Gminy Miasta Zakopane, Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Gniazdo Zakopane, Muzeum Tatrzańskiego im. Tytusa Chałubińskiego.

Prowadzący uroczystość Andrzej Bienias aktor Teatru Stanisława Ignacego Witkiewicza odczytał wiersz Kasprowicza:
XIV
Na razie, mówiący prawdę,
Nie palę się całkiem do śmierci,
Przyjdzie tu sama tą drogą,
Albo po wązkiej tej perci.

Całkiem też ludzi rozumiem,
Krzyczących, że wszystko im jedno,
Jaki ich rydel oklepie,
Gdzie zgnije śmiertelne ich sedno.

Ale że umrzeć raz trzeba,
A marzyć jest wolno każdemu,
Więc mam i ja prośbę w sprawie
Ostatecznego Eremu.

Do was się zwracam, najbliżsi,
I do was, cni przyjaciele,
Byście z tym śmiesznym zewłokiem
Nie mieli zachodów zbyt wiele.

Na chłopską połóżcie furę,
W cztery schowawszy go deski,
Niech w takim zajeżdża tryumfie
Ten pomiot chuci niebieskiej.

Jubilat ciężkich lat życia,
Co swą i cudzą niedolę
Przetrawiał, niech w takim zbytku
Na to zajeżdża pole.

Bo tutaj, na tem pustkowiu,
Gdzie nieraz, dumając o świecie,
W poranki-m się błąkał rosiste,
Głęboki mi dół wykopiecie.

Albo, jeżeli już łaska,
Wybierzcie mi przystań nad rzeką,
Tu, nad tą burtą kamienną,
Pod szumów wieczystych opieką.

Następnie powitał zebrany gości wśród których, byli przedstawiciele władz powiatowych i gminnych, tak Zakopanego, jaki Poronina. Przybyła również Katarzyna Mruk reprezentująca Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu,która przywiozła dwie sadzonki jabłoni z ogrodu domu rodzinnego Kasprowicza w Szymborzu.

Głos zabrał Andrzej Gut-Mostowy Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, którego rodzina była przez lata związana osobą Kasprowicz zamieszkującego w Poroninie, oraz Joanna Staszak Naczelnik Wydziału Kultury Miasta Zakopane. Podziękowała Stowarzyszeniu za działalność i współpracę oraz przekazała prezent od Burmistrza Miasta Zakopane Łukasza Filipowicza. Był to czek na 5.000 złotych.

W zakończeniu części oficjalnej wystąpił Piotr Kyc Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, wymieniając instytucje które podjęły okolicznościowe uchwały w sprawie ustanowienia roku 12026 rokiem Jana Kasprowicza. Były to: Senat Rzeczypospolitej Polskiej, który na 63.posiedzeniu w dniu 22 lipca 2026 roku podjął uchwałę oddającą „ hołd wybitnemu poecie, dramatopisarzowi i tłumaczowi, jednemu z najwybitniejszych przedstawicieli literatury Młodej Polski, którego twórczość na trwałe wpisała się w kulturę narodową. Ponadto „Senat Rzeczypospolitej Polskiej uważa za swój obowiązek przypominanie opinii publicznej postaci, które poprzez swoją działalność i twórczość kształtowały tożsamość narodową”. Uchwałę o ustanowieniu Roku Jana Kasprowicza podjął również Sejmik Województwa Wielkopolskiego, Powiat Inowrocławski oraz Miasto Gmina Zakopane.

Prezes podziękował Ministerstwu Kultury, Urzędowi Marszałkowski Województwa Małopolskiego i Gminie Miasta Zakopane za pomoc finansową w organizacji szeregu wydarzeń z okazji rocznicowych. Podziękowania skierował również do dr honoris causa Marka Małeckiego Prezesa Grypy Kapitałowej Solbet s.a za sfinansowanie rewitalizacji terenu i nowych inwestycji. Wymienił również kustoszkę w Muzeum Małgorzatę Karpiel pomysłodawczyni inicjatyw związanych ze stuleciem śmierci Jana Kasprowicza.

Przypomniał również historie budowy granitowego Mauzoleum Jana Kasprowicza. O godzinie 17.00 w atmosferze zadumy której towarzyszyło bicie dzwonów kościelnych i wycie syren alarmowych oddano hold powstańcom warszawskim i ludności stolicy bestialsko mordowanym w roku 1944 przez Niemców i ich sprzymierzeńców.

Podczas uroczystości były obecne Poczty Sztandarowe Miasta Gminy Zakopane Gminy Zakopane, Szkoły Podstawowej nr 9 im. Jana Kasprowicza na Harendzie i Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Gniazdo Zakopane. Druhowie uczcili zmarłego, który był członkiem Sokoła.

Delegacja Poronina odtworzyła swój odział w formie jak w roku 1933. Dzieci ubrane w stroje regionalne niosły ten sam oryginalny drewniany dziewięćsił jaki towarzyszył Kasprowiczowi w powtórnym pochówku.

Część oficjalną uroczystości zakończył Andrzej Bienias odczytując fragmenty z dziennika Marii Kasprowiczowej opisujące ostatnie chwile życia poety o czym zaprosił na koncert plenerowy zespołu Polifonika & Magda Lazar z Inowrocławia.

W repertuarze zespołu znalazły się wiersze Jana Kasprowicza do których muzykę napisali członkowie zespołu. Były klimaty z poezji Kasprowicza - wesoło ale i bardzo refleksyjnie do wzruszenia włącznie.

Na okoliczności jubileuszu mauzoleum zostało udekorowane biało- czerwonymi szarfami, oraz girlandą z gałęzi jodłowych wykonaną przez Kazimierza Michnę właściciela „Karczmy u Świadka” w której przygotowano dla gości poczęstunek. Dziękujemy.

W Muzeum Jana Kasprowicza trwają obchody 100. rocznicy śmierci Jana Kasprowicza. Kolejną inicjatywą Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza było otwarcie wystawy historyczno-literacko-biograficznej „Za wszytko jestem wdzięczny..." .W 100-lecie śmierci Jana Kasprowicza.Autorami wystawy są członkowie Stowarzyszenia Wiktoria Dorula, Karol Jaworski i Małgorzata. Ekspozycja jest starannie przygotowaną i przemyślaną opowieścią  o życiu poety, jego dorobku pisarskim i translatorskim, aż do dni ostatnich spędzonych na Harendzie. Zwiedzającym udostępniono mało znane materiały dotyczące dwóch pogrzebów Kasprowicza oraz budowy mauzoleum na Harendzie. Przygotowani wystawy było możliwe dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Gminy Miasta Zakopane.